Ooit een serieuze aardbeving meegemaakt- kracht 7 of hoger? Ik tot voor kort ook niet. Ik had geen idee en geen referentiekader. Wat ik wel wist is dat Chili op de Ring of Fire ligt, een omvangrijke zone van breuklijnen aan de randen van de Pacific, en dat lichte aardbevingen er bijna een alledaags verschijnsel zijn. Dus wanneer het eerste kerstdag wat begint te schudden denk ik aanvankelijk ‘niets aan de hand. Dit hoort erbij hier’.

Centrifugerende wasmachines

Ik kom uit de douche en sta in een uitdossing (of gebrek eraan) die zich het beste laat omschrijven als ‘prive’. Onder me begint een zacht gerommel. De vloer beweegt een beetje. Dat komt slecht uit. Ik slaap in mijn beleving boven een washok met centrifugerende wasmachines. Als die dingen in de nacht aangaan kan ik het letterlijk schudden met mijn slaap. Ik ben zojuist van kamer gewisseld op aanbod van Leon, de eigenaar van het hostel, gerund door zijn alleraardigste familie maar vermoed nu dat ik niet oplettend genoeg ben geweest bij de inspectie. Het trilt behoorlijk maar ik geef de houten constructie van de vloer de schuld.

Ik heb besloten mijn kerst op het zuid Chileense eiland Chiloe door te brengen. Met het maritieme koele klimaat en het groene, pastorale landschap met houten kerkjes en palafito woningen aan het water lijkt het me een uitstekende plek voor een laatste paar rustige dagen van het jaar voordat ik voor een indrukwekkend oud en nieuw terugkeer naar Santiago. De dertigduizend inwoners tellende hoofdstad Castro en de rest van het eiland zijn gebouwd van hout en dat geeft het eiland zijn unieke karakter. En hout is nogal beweeglijk voor trillingen, weet ik van mijn Amsterdamse appartement.

Aardbeving en geen stroom

Pas als het plotseling veel harder begint te schudden en de eerste spullen van tafel vallen besluit een gordijntje open te doen. Buiten zie ik de telefoondraden swingen over de straten. Bij de huizen aan de overkant van de straat weerkaatst de zon in steeds andere ramen. Dit is geen opgefokte wasmachine meer. Een lichte aardbeving! Dit hebben ze hier dus regelmatig. Niets in mij triggert me om ook maar de kamer uit te gaan. Na een laatste finale klap en wat gebrom is alles voorbij. Het heeft een kleine minuut geduurd. Ik kijk naar buiten maar zie op het eerste gezicht geen schade.

Nadat ik me heb aangekleed wil ik mij mail checken maar de WiFi is uitgevallen. Op de router in de gang zie ik geen lampjes branden. Geen stroom. Beneden zijn wat stenen uit een plantenbak gevallen en de flessen in de koelkast liggen plat. Maar de eigenaar kan ik niet vinden. Nergens is hij te bekennen. Totdat ik buiten op de oprit kijk. Hij zit in zijn auto met de motor aan. Hij is druk aan het bellen met zijn familie. De radio staat hard en ik hoor een hysterische nieuwstem in onverstaanbaar Spaans. Ik probeer nog: “Earthquake 15 minutes ago? How strong? Level 2? 3?” “Whoh no man! Terremoto severo!. 7.5 they report. there is no power!”

Tsunamiwaarschuwing

Ineens ben ik heel blij dat dit huis in Chili staat (en niet in Bolivia bijvoorbeeld) en dat Chilenen een grondige inspectie op aardbevingbestendigheid kennen. Boven mijn kamer zit een zware dakconstructie met een groep schoorstenen. Als dat deel was ingestort had ik het niet overleefd. Ik realiseer dat ik op sokken naar buiten ben gegaan en wil terug naar boven voor mijn schoenen. Ergens in het hostel klinkt een alarm dat ik niet kan lokaliseren maar steeds erg dichtbij klinkt. Het komt uit mijn broekzak. Op mijn telefoon gaat een broadcast alarm van de Chileense overheid af. Tsunamiwaarschuwing. Of we een hoog gebied willen opzoeken. Vanuit het raam van mijn kamer zie ik voor de straten vol staan met mensen. Zij hadden zich hun 1e Kerstdag vast anders voorgesteld.

Beneden is Leon weer in zijn vertrouwde relaxede houding. Met zijn familie is niets aan de hand. Geen schade. Aangezien niemand hier aanstalten maakt om te vertrekken concludeer ik dat we hier hoog genoeg zitten. Omdat er vanwege de stroomuitval weinig te doen is besluit ik een rondje door Castro te lopen om de schade te checken. Die bestaat uit een paar kapotte ruiten en afgevallen stucwerk, van typisch de nieuwe gebouwen. Mensen wachten op straat op nadere instructies. Iedereen heeft een gespreksonderwerp vandaag.

In de file voor benzine

Bij de shoppingmall is het druk. Hier gaat Castro over in een laaggelegen gebied dat geheel ontruimd wordt. Beneden me zie ik mensen de helling op lopen. Een grote groep staat rustig te wachten bij een bordje dat aangeeft dat ze een veilige hoogte hebben bereikt. Straten worden afgezet. In voorbereiding op een golf die naar later blijkt, nooit komen gaat. In de baai zie ik de aangemeerde boten rustig kabbelen tegen de achtergrond van beboste heuvels. Bij het benzinestation staat een file van mensen die benzine willen hamsteren. Dat ken ik nog van de overstromingen in Chennai vorig jaar.

Ik kijk of de media de aardbeving al hebben opgepikt. In Nederland nog niets. Maar dat verbaast me niet. Volgens de Nederlandse nieuwssites bestaat de wereld alleen uit de VS en het Midden Oosten. BBC heeft iets summiers. Maar de Chileense nieuws sites zeggen dat de aardbeving is opgeschakeld naar 7.7 en melden een epicentrum: Quellon. Dat is niet ver van hier. Ik besluit dan zelf maar wat nieuws te maken en twitter wat foto’s de wereld in met #earthquake en #chile.

De media

Blijkbaar hebben wat journalisten een verhaal nodig op de 1e Kerstdag want binnen een minuut hangt Deutsche Welle in de DM. Of ik hen kan bellen. Als ik meld dat ze dan mij maar moeten bellen op mijn Chileense nummer gaat bijna direct de telefoon. Ik word het hemd van het lijf gevraagd maar het gaat alleen om de tsunamiwaarschuwing. Dat is blijkbaar het triggerword. Of er schade en doden zijn interesseert ze niet. Ik baal even dat er geen kerncentrale op het eiland staat.

Ik word teruggebeld op een ander nummer om mijn verhaal in de live uitzending te doen. Een keurige stem meldt hoeveel minuten het nog duurt voordat ik live ga. Ik verwacht, gezien het voorbereidende gesprek, een set goed uitgewerkte vragen en heb me daarom niet op een verhaal voorbereid. Maar als het dan zover is komt de nieuwslezeres niet meer met 2 nogal basale vragen. Over de tsunami (heel gek) en over hoe de autoriteiten te werk gaan. Dat waren mijn 15 seconds of fame.

Morgen is het beter

En zo wordt op een schaarse nieuwsdag het nieuws verspreid terwijl in Castro de rust alweer is teruggekeerd. De stroom komt weer op gang. Families zitten alweer aan de kerstdis en Leon staat rustig steentjes terug in de plantenbak te leggen. Laat ik de flessen in de koelkast maar weer rechtzetten. In mijn kamer zie ik geen schade. Ik hoor geen centrifugerende wasmachines meer en denk dat ik hier prima ga slapen.

De volgende dag ga ik met de bus naar Parque Nacional Chiloe. Alles is nog dicht en tweede kerstdag lijkt me een uitstekende gelegenheid voor een lange wandeling. Onderweg zie ik wat extra wegwerkers en een enkele wegafzetting. Wat scheurtjes moeten blijkbaar gerepareerd. Plotseling maakt de bus een enorme klap. Mijn hoofd komt tegen het plafond en achter in de bus moeten mensen zich aan hun stoelen vasthouden. Het patroon herhaalt zich nog een paar keer tot de chauffeur zich voor zijn passagiers verontschuldigt: “Sorry dames en heren, ik ken de door de aardbeving veroorzaakte nieuwe hobbels en gaten in de weg nog niet uit mijn hoofd. Morgen is het beter”