Afgelopen week hebben weer duizenden leerlingen van het middelbaar onderwijs te horen gekregen dat ze gezakt zijn voor het eindexamen op één of twee slechte vakken. Dat deze leerlingen misschien uitblinken op andere gebieden lijkt nauwelijks van belang. Bij hun klasgenoten die overal middelmatig scoren kan de vlag uit. Wie heeft dit idiote systeem bedacht?

Een virtuele leerling

Laten we eens de levenswandel van een virtuele leerling bekijken in dit perverse systeem. Als jong kind was hij al goed in rekenen, maar met zijn concentratievermogen was het minder gesteld. Ouderavond na ouderavond ging het over hoe hij beter geconcentreerd kon raken zodat hij ook zijn matige geschiedenis wat kon bijspijkeren. Alles werd in het werk gesteld om zijn concentratievermogen te verbeteren, zowel tijdens als buiten school. Uiteindelijk was het net genoeg om voor de stampvakken een zes te scoren en kon hij naar de HAVO.

Op de HAVO valt zijn talent voor wis- en natuurkunde al snel op, maar zijn ontwikkeling in taalvakken blijft achter. Een intensief bijlessen programma voor de taalvakken volgt. Hoe hij zijn wis- en natuurkunde talent verder ontwikkelt zoekt hij zelf maar uit.  Na een herexamen haalt hij zijn taalvakken net en gaat naar HBO informatica studeren. Kan hij eindelijk eens aan zijn talenten gaan werken, zou je zeggen. Maar daar blijkt zijn schriftelijke communicatie ondermaats en haalt hij daarom zijn propedeuse niet.

Verbeterpunten

Gefrustreerd verlaat hij zijn opleiding en gaat de arbeidsmarkt op als junior systeembeheerder.  Daar krijgt hij te maken met de terreur van de HRM cyclus. Bij zijn jaarlijkse beoordeling krijgt hij zijn ‘goede’ en zijn ‘verbeter’-punten te horen. Verbeterpunten is een managamentseufemisme voor slechte punten; Kennelijk hoeven ook hier goede punten niet verder verbeterd te worden. Wegens zijn slechte communicatieve vaardigheden krijgt hij geen goede beoordeling en wordt hij van communicatietraining naar cursus ‘werken in teamverband’ gestuurd.

Tot zover. Ik kan dit verhaal moeiteloos verder verzinnen tot aan zijn graf, maar ik denk dat de essentie duidelijk is. Deze man heeft zijn hele leven zijn energie in zaken moeten steken waarin hij NIET goed is! Deze man heeft zijn hele leven moeten werken van zijn vijven zessen te maken, want als we maar nergens slecht in zijn dan voldoen we aan de Nederlandse norm van volstrekte middelmatigheid. Zijn talenten worden kennelijk pas van belang geacht als hij eerst zijn zwakke punten op orde heeft. Waarom is het zoveel beangrijker om van je vijven een zes te maken in plaats van om van je achten negens te maken? WIE HEEFT DEZE ZESJESCULTUUR BEDACHT!!!?

De eenheidsworstfabriek

Er zijn alleen maar verliezers in deze weerzinwekkende manier om met mensen om te gaan. Ten eerste is de kans dat het daadwerkelijk lukt om beperkingen van mensen aanzienlijk te verbeteren gering. Waar je niet voor in de wieg bent gelegd, zul je nooit goed in worden. Bovendien moet er onherstelbaar veel leed schuilgaan in mensen die op deze wijze worden gedwongen om te verbeteren wat bijna niet te verbeteren valt.

En als het al lukt wat hebben we dan bereikt? Juist: dat we allemaal wat meer op elkaar zijn gaan lijken. Dat we allemaal wat beter passen in het maaiveld, want owee wie het waagt daar bovenuit te steken: Die wordt meedogenloos gewezen op zijn zwakke punten die ‘verbeterd’ moeten worden. Zum kotzen. En met deze mentaliteit van een directeur van een eenheidsworstenfabriek, die er vanaf de lagere school met een voorhamer wordt ingeramd, willen we een vooraanstaande kenniseconomie worden met topsectoren en wat dies meer zij. Ik zie het somber in.

Achtencultuur

Ik wil een nieuw systeem: de achtencultuur: Je kunt alleen maar slagen voor je eindexamen als je voor 2 vakken een 8 of hoger haalt. Onvoldoendes kunnen me gestolen worden. Wie geen acht kan scoren maar wel allemaal voldoendes heeft is voortaan gezakt. En op de werkvloer gaan we accepteren dat een goede systeembeheerder nu eenmaal niet communicatief vaardig hoeft te zijn en dat een salesknuppel nu eenmaal niet uitblinkt in zijn analytisch vermogen. Stop met schaven aan de zwakheden van mensen en laat ze beter worden waar ze al goed in zijn. We spreken voortaan van slechte punten en verbeterpunten. De oorlog aan de middelmatigheidsfetisjisten en hoeders van de gedachte dat ‘we allemaal zo gewoon zijn gebleven’. Dat is geen compliment, maar iets waar je je diep voor zou moeten schamen.